Verkleinwoordjes

Eigenlijk kan het niet anders in een land als Nederland dat de verkleinwoorden er welig tieren. We wonen hier nu eenmaal hutjemutje, met veel mensen op een klein oppervlak. Er is misschien gewoon niet zo veel plaats voor grote woorden. Niet iedereen is daar blij mee. Ik lees geregeld dat mensen zich ergeren aan het gebruik van verkleinwoorden.
Wij Nederlanders zijn ook wel erg. Hebben ze het in het Engels over ‘a little boy’, wij maken er rustig ‘een klein jongetje’ van. Zo wordt die jongen wel heel klein. Maar zeg nou zelf, ‘een kleine jongen’ is gevoelsmatig iets anders dan ‘een klein jongetje.’

Tja, ik kom maar uit de kast: ik heb een zwak voor verkleinwoorden. Als bij Wordfeud mijn tegenstander 120 punten behaalt met ‘hangklok’ vind ik dat veel vervelender dan wanneer hij dat doet met ‘paleisje’. Ik ben in staat punten te laten liggen als ik ‘zusje’ kan leggen, terwijl er ook plek is voor een meer punten opleverend ‘verzuur’.

Maar hoe erg zijn wij Nederlanders nou eigenlijk met ons gebruik van verkleinwoorden? Ik bedacht me dat ik ze in het Frans ook wel tegen gekomen ben: fille (meisje) – fillette (klein meisje). Of moet ik zeggen fille (meid) – fillette (meisje)? Bij het woord meisje gebruiken we het verkleinwoord sowieso meer dan het gewone zelfstandig naamwoord. ‘Een meid’ klinkt ons vreemd in de oren. We zeggen wel ‘Jij bent een grote meid!’, maar vreemd genoeg zeggen we dat dan weer alleen tegen kleine meisjes die grootse dingen doen. Anyway, daar wilde ik helemaal niet naar toe, ik wilde alleen maar aantonen dat men in andere talen, in grotere landen dan het onze ook heus verkleinuitgangen gebruikt, zoals ons -je, -tje en -ke.

Het Engels staat daar niet bekend om, maar doet het stiekem ook. De Franse verkleinuitgang -ette, zoals bij fillette wordt in het (Amerikaans) Engels ook wel ingezette. Hetzij om te verkleinen (kitchenette van kitchen), hetzij om te vervrouwelijken (suffragette van sufragist).
In het Hoogduits vind je -chen als verkleinwoord (Mädchen voor meisje bijvoorbeeld, in het Zuidduits wordt de uitgang -lein meer gebruikt (Schätzlein voor schatje. Oeh, ik houd van die -lein uitgang!), in het Zwitserduits komt de uitgang -li voor.

Italianen kunnen er ook wat van. Ze gebruiken verschillende uitgangen om te verkleinen, waarmee ze dan ook nog de mate van schattigheid of appreciëring in kunnen voeren. Dubbele verkleinuitgangen worden ook niet geschuwd, zoals in het woord ‘fiorellino’ van ‘fiore’ (bloem). Grappig vind ik dat Italianen zelfs werkwoorden verkleinen: saltare betekent springen, salterellare betekent huppelen. Bijwoorden verkleinen ze ook: ‘poco’ (een beetje) wordt bij een klein beetje ‘pochino’. Vergroten doen ze ook, net als de Spanjaarden.
In het Spaans is ‘hombre’ een man, ‘hombrecito’ een mannetje, ‘hombrón’ een grote vent en ‘hombrazo’ een enorme kerel.

Zo vreemd zijn we dus niet in Nederland, met onze verkleinwoordjes. Ik ben er dol op in elk geval, maar met een naam als Sanneke is dat niet gek misschien. Sanneke, verkleining van Sanne (zo mag je me nooit noemen!) of San (een verkorting voor intimi). Mijn vader, die dit onderwerp net zo interessant vindt als ik en graag met me mee wilde denken voor dit logje (dank je, pap!) is dan weer de enige die me wel eens Santje noemt. Voilà, een verkleinwoord van een verkorting van een verkleinwoord.

Advertenties

17 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

17 Reacties op “Verkleinwoordjes

  1. Boudewijn

    Ik bedenk me dat huppelen verkleind is bij huppen. Maar of waggelen verkleining is van waggen, struikelen van struiken, reutelen van reuten, duizelen van duizen ?
    Conclusie: geen algemeen geldig procedé maar misschien soms onderliggende ‘verdwenen’ stamvormen.

  2. Haha, heerlijke blog. Overigens zou ik jouw naam niet extra verkleinen, want Sanneketje klinkt toch wat raar…

    • sanneke

      En toen trouwde ik een man die net als ik een -ke uitgang heeft. Sanneketje en Rinketje. Nu is Sanneketje typisch als je het uitspreekt, maar voor een man is die uitgang helemaal apart. :)

  3. Bij Sanneketje stel ik me een corpsmeisje met de naam Sanne voor, maar Rinketje klinkt meer als een nogal rond uitgevallen vagina.

  4. Nienke Bee

    Als je mijn naam verkleint krijg je Nienketje. Spreek dat maar eens hardop uit. LEUK MAN!

  5. Nell

    Een bericht uit het verre verleden,lees af en toe je leuk geschreven teksten,en kan nu niet anders dan reageren!zag mijzelf ontbloot bij jullie op de bank staan!(geschilderd).en las over dat het niet zo goed met je gaat,ik weet niet precies wat er is gebeurd maar hoop zo voor je dat je je weer beter zal gaan voelen!En zo fijn dat er die twee schattige 4voeters zijn die voor afleiding zorgen!De Bono en Ballou kitten hoe is zijn leven gegaan?Je hebt een mooi gezin met Rinke samen,ik wens jullie alle goeds!liefs nelleke

    • sanneke

      Jeetje, Nelleke… De tranen springen me er van in de ogen. Hoe is het met jou? Kiko, de Bono en Ballou kitten was vreselijk slim en heel lief voor ons. Maar niet voor Pixie. De situatie werd zo onhoudbaar, dat we Kiko af hebben moeten staan aan jullie vroegere onderbuurman Noah. Dat ging me aan mijn hart maar het kon niet anders. Noah was gek op hem, dus dat is wel goed gekomen.
      Ik heb een heerlijk gezin met Rinke, ja. Hij is nog altijd mijn liefste lief en we hebben 3 geweldige kinderen samen.
      We vonden het schilderij waar jij op staat laatst terug en ik had sterk de behoefte het weer veel te zien, dus vandaar dat je jezelf terug zag. Nooit gedacht dat ik je daardoor weer zou spreken! Wat fijn! Liefs, San

      • Nell

        Ja dit bedenk je ook niet hè,dat het dan zo loopt!Jouw prachtige dochter heeft dezelfde naam als mijn allerliefste oma waarnaar ik vernoemd ben,vond dit heel bijzonder.met mij gaat het goed,samen met Jachim en onze drie heerlijke kinderen(Sam,Tijn en Eva)en kleine Buffel wonen wij nog steeds in Kampen.We zijn een paar keer verkast en hebben nu onze plek gevonden.We hebben een druk maar fijn leven.En hoe gaat het nu met jou?Werk je nog in het onderwijs,en hoe is het met Rinke?liefs nell

  6. Jenni

    Hoe doen mensen dat die een hekel hebben aan verkleinwoorden? Zouden die schrijven:” We wonen hier nu eenmaal hutmut, met veel mensen op een klein oppervlak.” ? :-)

  7. Anita is eigenlijk al verkleint – kleine An
    -ita is n Spaanse verkleinuitgang. (ook Italiaans misschien?)

    Als je m nog verder verkleint wordt het Anitatje. Een tutje dus ;)

  8. Anoniem

    Ik zit met waterige oogjes. Want dankzij jouw blog bedacht ik hoe mijn moeder mij noemde toen ik klein was. Weemoed…

    Dank je wel!
    (waterige oogjes is er één van mijn man, overigens :-)

    Jupah

    • sanneke

      Dat vind ik mooi. Ineens wist ik gisteren weer hoe mijn moeder mij wel noemde. Dat had ik nog veel langer niet gehoord, want ze leeft allang niet meer. Toch klonk het nu ineens weer in mijn hoofd: Annesje.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s